Tủ đông gió và tủ đông tiếp xúc là hai thiết bị cấp đông theo mẻ phổ biến nhất trong nhà máy chế biến thủy sản và thực phẩm tại Việt Nam. Cả hai đều đưa sản phẩm về nhiệt độ tâm -18°C, nhưng cách truyền lạnh khác nhau hoàn toàn, nên phù hợp với những mặt hàng khác nhau. Chọn sai loại thiết bị khiến sản phẩm kém đẹp, tốn điện hoặc không đạt sản lượng. Bài viết này so sánh hai loại theo các tiêu chí mà kỹ sư Tân Long thường dùng khi tư vấn cho khách hàng.
Nguyên lý cấp đông khác nhau thế nào
Tủ đông gió làm đông sản phẩm bằng gió lạnh cưỡng bức. Sản phẩm được xếp trên khay inox có lỗ thông gió, đặt trên kệ trong buồng đông. Quạt thổi luồng khí lạnh ở khoảng -33°C đến -37°C qua bề mặt sản phẩm, lấy nhiệt cho tới khi tâm sản phẩm đạt nhiệt độ yêu cầu.
Tủ đông tiếp xúc làm đông bằng dẫn nhiệt trực tiếp. Sản phẩm được xếp vào khuôn thành block, đặt giữa các tấm plate có môi chất lạnh chạy bên trong. Hệ thống thủy lực ép các tấm plate sát hai mặt block, nhiệt truyền thẳng từ sản phẩm sang tấm plate nên tốc độ đông rất nhanh.
Bảng so sánh nhanh
| Tiêu chí | Tủ đông gió | Tủ đông tiếp xúc |
|---|---|---|
| Cách truyền lạnh | Đối lưu: gió lạnh thổi qua sản phẩm | Dẫn nhiệt: tấm plate ép trực tiếp hai mặt block |
| Dạng sản phẩm | Sản phẩm rời xếp khay, hàng có hình dạng không đều | Sản phẩm đóng block có bề mặt phẳng |
| Sản phẩm điển hình | Cá phi lê, cá nguyên con, tôm nobashi, hàng tẩm bột, nông sản | Tôm block, cá block, mực block, thủy sản đóng khối xuất khẩu |
| Dải công suất Tân Long chế tạo | 300 / 450 / 600 kg/mẻ (TABF) | 1.000 / 1.200 / 1.500 kg/mẻ (TCF) |
| Thời gian một mẻ | Phụ thuộc loại và độ dày sản phẩm | Khoảng 60–90 phút |
| Ưu điểm chính | Linh hoạt nhiều mặt hàng, giữ hình dạng sản phẩm, buồng chia ngăn nạp hàng theo đợt | Sản lượng cao trên cùng diện tích, đông nhanh, ít mất nước bề mặt |
| Hạn chế | Chiếm mặt bằng dài hơn, thời gian đông dài hơn với sản phẩm dày | Chỉ chạy hàng block, không chạy hàng rời hoặc hàng có hình dạng phức tạp |
Khi nào nên chọn tủ đông gió
- Nhà máy chạy nhiều mặt hàng khác nhau trong ngày: cá phi lê, tôm tẩm bột, sushi, nông sản xếp khay.
- Sản phẩm cần giữ nguyên hình dạng, không thể ép thành block.
- Sản lượng mỗi mẻ vừa phải, cần nạp và lấy hàng theo từng ngăn để không làm mất lạnh toàn buồng.
- Hàng giá trị gia tăng bán theo khay hoặc theo con, nơi hình thức sản phẩm quyết định giá bán.
Khi nào nên chọn tủ đông tiếp xúc
- Mặt hàng chủ lực là tôm, cá, mực đóng block xuất khẩu với quy cách cố định.
- Cần sản lượng lớn trên diện tích nhà xưởng hạn chế.
- Muốn rút ngắn thời gian cấp đông để giảm hao hụt khối lượng và tăng số mẻ mỗi ca.
- Nhà máy đã có hệ thống lạnh trung tâm dùng NH3 hoặc Freon đủ công suất để cấp dịch cho các tấm plate.
Chi phí đầu tư và vận hành
Chi phí của hai loại thiết bị phụ thuộc vào công suất, môi chất lạnh, vật liệu vỏ và mức độ tự động hóa. Một số điểm cần lưu ý khi so sánh:
- Chi phí trên mỗi kg sản lượng: tủ đông tiếp xúc thường có lợi thế khi tính theo kg/mẻ vì sản lượng mỗi mẻ lớn hơn.
- Điện năng: dẫn nhiệt trực tiếp hiệu quả hơn đối lưu, nhưng tủ đông gió linh hoạt hơn khi chạy non tải nhờ từng ngăn hoạt động độc lập.
- Nhân công: tủ đông tiếp xúc cần thao tác xếp khuôn, châm nước và tách khuôn; tủ đông gió cần xếp và lấy khay theo từng ngăn.
- Bảo trì: tủ đông tiếp xúc có thêm hệ thủy lực và các ống mềm dẫn môi chất cần kiểm tra định kỳ.
Nhiều nhà máy thủy sản kết hợp cả hai: dùng tủ đông tiếp xúc cho hàng block sản lượng lớn và tủ đông gió cho hàng giá trị gia tăng. Khi cần cấp đông rời từng con với năng suất cao, giải pháp phù hợp hơn là băng chuyền IQF, còn với hàng xếp xe khay sản lượng theo mùa vụ có thể cân nhắc hầm đông gió.
Năm câu hỏi giúp chọn đúng thiết bị
- Sản phẩm chủ lực là dạng block hay dạng rời?
- Sản lượng cao điểm mỗi ca là bao nhiêu kg?
- Nhà máy chạy bao nhiêu mặt hàng khác nhau mỗi ngày?
- Diện tích và chiều dài mặt bằng dành cho khu cấp đông?
- Hệ thống lạnh hiện có dùng môi chất gì, còn dư bao nhiêu công suất?
Câu hỏi thường gặp
Tủ đông gió có cấp đông được tôm block không?
Được, nhưng thời gian đông dài hơn và hiệu quả không bằng tủ đông tiếp xúc. Với tôm block sản lượng lớn, tủ đông tiếp xúc là lựa chọn phổ biến hơn.
Tủ đông tiếp xúc có dùng cho cá phi lê rời được không?
Không phù hợp. Tủ đông tiếp xúc cần sản phẩm có bề mặt phẳng để tấm plate ép đều. Cá phi lê rời nên dùng tủ đông gió hoặc băng chuyền IQF.
Hai loại tủ có dùng chung hệ thống lạnh NH3 được không?
Được. Cả tủ đông gió và tủ đông tiếp xúc của Tân Long đều chạy được với NH3 và Freon, có thể kết nối vào trạm lạnh trung tâm của nhà máy.
Nhận tư vấn từ kỹ sư Tân Long
Đội ngũ kỹ sư Cơ Điện Lạnh Tân Long khảo sát thực tế và đề xuất phương án phù hợp với sản lượng, mặt bằng và ngân sách của từng nhà máy. Liên hệ hotline 0933 357 058 (Mr. Thịnh) để được tư vấn.
