Hai báo giá kho lạnh chênh nhau đáng kể thường không phải vì một bên rẻ hơn, mà vì hai bên báo hai phạm vi công việc khác nhau. Phần chênh lệch nằm ở những hạng mục không ai nhắc tới lúc ký — và phát sinh khi đã bắt đầu thi công.
Vì sao chuyện này xảy ra
Chủ đầu tư thường so báo giá theo con số cuối. Nhà thầu biết điều đó. Cách đơn giản nhất để con số cuối thấp hơn đối thủ là đưa bớt hạng mục ra khỏi phạm vi mà không nói rõ.
Không phải lúc nào cũng là cố ý. Nhiều trường hợp chỉ là báo giá lập vội, chưa khảo sát kỹ mặt bằng. Nhưng hậu quả với chủ đầu tư thì giống nhau.
Nhóm 1 — Xử lý nền và kết cấu
- Cách nhiệt và chống thấm nền. Với kho âm sâu còn cần biện pháp chống đóng băng nền — nền đóng băng lâu ngày gây phồng rộp và nứt kết cấu.
- Xử lý mặt bằng hiện trạng. Nền không phẳng, nền yếu, hoặc phải phá dỡ kết cấu cũ.
- Kết cấu đỡ cho thiết bị. Bệ máy, giá đỡ dàn ngưng, sàn thao tác.
Nhóm 2 — Điện và điều khiển
- Tủ điện điều khiển — có báo giá gộp, có báo giá tách riêng
- Kéo nguồn từ tủ tổng tới vị trí kho, kể cả phần nâng cấp nguồn nếu công suất hiện có không đủ
- Hệ giám sát và cảnh báo nhiệt độ — với kho thực phẩm xuất khẩu và dược phẩm thì đây là hạng mục bắt buộc, không phải tùy chọn
- Nguồn điện dự phòng cho kho chứa hàng giá trị cao
Nhóm 3 — Phụ kiện vỏ kho hay bị coi nhẹ
- Điện trở sưởi khung cửa — bắt buộc với kho âm sâu, nếu thiếu thì cửa đóng băng dính vào khung
- Hệ thoát nước ngưng, bao gồm chống đóng băng đường thoát với kho âm
- Van cân bằng áp suất cho buồng kín
- Màn nhựa hoặc quạt chắn gió tại cửa có tần suất ra vào cao
- Đèn chiếu sáng chuyên dụng chịu được nhiệt độ thấp
Nhóm 4 — Hồ sơ và thủ tục
- Kiểm định thiết bị áp lực — bắt buộc theo quy định, có chi phí và mất thời gian
- Hồ sơ chế tạo thiết bị, đặc biệt quan trọng với kho phục vụ đánh giá GSP, HACCP
- Hồ sơ hoàn công và sơ đồ lắp đặt thực tế
- Lập bản đồ phân bố nhiệt độ với kho dược phẩm
Nhóm 5 — Vận chuyển, chạy thử và bàn giao
- Vận chuyển thiết bị tới công trình, nhất là công trình ở xa
- Cẩu và đưa thiết bị vào vị trí khi mặt bằng chật hoặc phải nâng lên cao
- Nạp môi chất — lượng môi chất cho hệ thống lớn không phải khoản nhỏ
- Chạy thử và hiệu chỉnh, bao gồm thời gian chạy rà trước khi đưa hàng vào
- Đào tạo vận hành cho nhân sự tại chỗ
Cách yêu cầu báo giá để so sánh được
Thay vì hỏi “kho này bao nhiêu tiền”, nên đưa cho các nhà thầu cùng một bộ yêu cầu và đề nghị báo giá theo cùng một khung:
- Dải nhiệt độ vận hành và dung tích mong muốn
- Loại hàng, sản lượng nhập mỗi ngày, nhiệt độ hàng lúc nhập
- Yêu cầu tiêu chuẩn nếu có: HACCP, GSP, thị trường xuất khẩu
- Đề nghị liệt kê rõ hạng mục nào có và hạng mục nào không có trong báo giá
- Đề nghị nêu độ dày panel, chủng loại và xuất xứ thiết bị chính
Bộ yêu cầu chung này là công cụ đàm phán mạnh nhất mà chủ đầu tư có, và hầu như không tốn gì để chuẩn bị.
Một lưu ý về giá thấp
Báo giá thấp không phải lúc nào cũng là vấn đề — có khi nhà thầu ở gần công trình, có sẵn thiết bị, hoặc đang cần công trình tham chiếu. Điều đáng lo là giá thấp mà không giải thích được vì sao.
Và cần nhớ điện năng chiếm phần lớn chi phí vòng đời. Tiết kiệm ở khâu đầu tư bằng cách giảm độ dày cách nhiệt hay hạ chuẩn thiết bị thường được trả lại bằng tiền điện mỗi tháng, trong nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp về báo giá kho lạnh
Vì sao các báo giá kho lạnh chênh nhau nhiều?
Thường không phải vì một bên rẻ hơn mà vì phạm vi công việc khác nhau. Cách phổ biến để hạ con số cuối là đưa bớt hạng mục ra khỏi báo giá mà không nói rõ — xử lý nền, tủ điện, kiểm định, vận chuyển hay chạy thử.
Hạng mục nào hay bị bỏ sót nhất?
Xử lý cách nhiệt và chống thấm nền, tủ điện và phần nâng cấp nguồn điện, điện trở sưởi khung cửa với kho âm sâu, hệ thoát nước ngưng, chi phí kiểm định thiết bị áp lực, và vận chuyển tới công trình.
Làm sao để nhận báo giá so sánh được?
Đưa cho các nhà thầu cùng một bộ yêu cầu: dải nhiệt, dung tích, loại hàng, sản lượng nhập mỗi ngày, yêu cầu tiêu chuẩn. Đề nghị họ liệt kê rõ hạng mục nào có và không có, kèm độ dày panel cùng xuất xứ thiết bị chính.
Báo giá thấp có phải luôn đáng ngờ không?
Không. Có thể nhà thầu ở gần công trình, có sẵn thiết bị hoặc đang cần công trình tham chiếu. Điều đáng lo là giá thấp mà không giải thích được vì sao thấp.
Vì sao không nên tiết kiệm ở độ dày cách nhiệt?
Vì điện năng chiếm phần lớn chi phí vòng đời kho lạnh. Khoản tiết kiệm một lần khi đầu tư thường được trả lại bằng tiền điện mỗi tháng trong nhiều năm vận hành.
