Hai kiểu băng chuyền cấp đông IQF phổ biến nhất là dạng xoắn và dạng thẳng. Cả hai đều cấp đông rời từng sản phẩm, khác nhau ở cách bố trí đường đi của băng tải — và chính điều đó quyết định lựa chọn nào phù hợp với nhà máy.
Khác biệt cơ bản
IQF dạng thẳng có băng tải chạy thẳng qua buồng cấp đông. Đường đi ngắn, nên để đạt thời gian cấp đông cần thiết thì băng phải chạy chậm hoặc buồng phải dài.
IQF dạng xoắn cuộn băng tải thành nhiều tầng trong một khối. Đường đi dài hơn nhiều trên cùng diện tích sàn, cho phép thời gian cấp đông dài hơn mà không cần kéo dài nhà xưởng.
Bài toán mặt bằng
Đây là yếu tố quyết định thường gặp nhất. IQF xoắn tiết kiệm đáng kể diện tích sàn nhưng cần chiều cao trần đủ để lắp khối xoắn. IQF thẳng chiếm nhiều diện tích theo chiều dài nhưng không đòi hỏi trần cao.
Với nhà xưởng đã xây sẵn, hai ràng buộc này thường quyết định luôn phương án. Với công trình xây mới, cần cân nhắc từ giai đoạn thiết kế nhà xưởng chứ không để tới lúc chọn thiết bị.
Bài toán vệ sinh và bảo trì
Đây là điểm thường bị đánh giá thấp khi so sánh. IQF thẳng có kết cấu đơn giản, dễ tiếp cận mọi vị trí để vệ sinh và bảo trì. IQF xoắn nhiều tầng nên việc vệ sinh phức tạp hơn và mất thời gian hơn.
Với nhà máy phải vệ sinh cuối mỗi ca theo yêu cầu an toàn thực phẩm, thời gian vệ sinh không phải chi tiết nhỏ — nó ăn vào thời gian sản xuất khả dụng mỗi ngày.
Bài toán năng suất và chủng loại
- IQF xoắn phù hợp năng suất lớn với sản phẩm tương đối đồng đều, chạy liên tục — nơi lợi thế về diện tích và thời gian cấp đông phát huy
- IQF thẳng phù hợp năng suất vừa, sản phẩm mỏng cần thời gian cấp đông ngắn, hoặc nhà máy thường xuyên đổi chủng loại
Với sản phẩm mỏng như phi lê cá, thời gian cấp đông ngắn nên IQF thẳng đủ dùng. Với sản phẩm dày hơn cần thời gian dài hơn, IQF xoắn cho phép đạt điều đó mà không cần buồng quá dài.
Bảng so sánh
| Tiêu chí | IQF dạng thẳng | IQF dạng xoắn |
| Diện tích sàn | Chiếm nhiều theo chiều dài | Tiết kiệm đáng kể |
| Chiều cao trần | Yêu cầu thấp | Cần trần cao |
| Thời gian cấp đông | Ngắn hơn, hợp sản phẩm mỏng | Dài hơn, hợp sản phẩm dày |
| Vệ sinh và bảo trì | Đơn giản, tiếp cận dễ | Phức tạp hơn, mất thời gian hơn |
| Đổi chủng loại sản phẩm | Linh hoạt hơn | Kém linh hoạt hơn |
| Đầu tư ban đầu | Thường thấp hơn | Thường cao hơn |
| Phù hợp nhất | Năng suất vừa, sản phẩm mỏng | Năng suất lớn, chạy liên tục |
Năm câu hỏi trước khi chọn
- Diện tích sàn và chiều cao trần khả dụng là bao nhiêu? Ràng buộc này thường quyết định luôn phương án với nhà xưởng có sẵn.
- Sản phẩm dày hay mỏng? Quyết định thời gian cấp đông cần thiết, từ đó quyết định chiều dài đường băng.
- Có thường đổi chủng loại không? Nhà máy chạy nhiều dòng hàng cần thiết bị linh hoạt hơn.
- Yêu cầu vệ sinh mỗi ca ra sao? Thời gian vệ sinh ăn trực tiếp vào thời gian sản xuất khả dụng.
- Năng suất mục tiêu và kế hoạch mở rộng? Đầu tư cho năng suất hiện tại hay cho quy mô 3 năm tới.
Một lưu ý về so sánh năng suất
Con số năng suất do nhà cung cấp công bố luôn gắn với một sản phẩm cụ thể, ở một độ dày và nhiệt độ đầu vào cụ thể. Cùng một thiết bị, năng suất thực tế với sản phẩm khác có thể chênh rất nhiều.
Khi so sánh, cần yêu cầu con số ứng với đúng sản phẩm và điều kiện của nhà máy mình, không lấy con số danh định trong catalogue.
Tân Long thiết kế và lắp đặt băng chuyền IQF theo năng suất, loại sản phẩm và điều kiện mặt bằng cụ thể của từng nhà máy.
Nếu cần nắm lại phần nguyên lý trước khi so sánh hai kiểu băng chuyền, xem kỹ thuật lạnh đông IQF là gì.
Câu hỏi thường gặp về chọn IQF xoắn hay IQF thẳng
IQF xoắn và IQF thẳng khác nhau ở đâu?
Ở cách bố trí đường đi của băng tải. IQF thẳng chạy thẳng qua buồng, đường đi ngắn. IQF xoắn cuộn nhiều tầng nên đường đi dài hơn nhiều trên cùng diện tích sàn, cho phép thời gian cấp đông dài hơn.
Yếu tố nào thường quyết định lựa chọn?
Diện tích sàn và chiều cao trần khả dụng. IQF xoắn tiết kiệm diện tích nhưng cần trần cao; IQF thẳng chiếm nhiều diện tích theo chiều dài nhưng không đòi hỏi trần cao. Với nhà xưởng có sẵn, ràng buộc này thường quyết định luôn.
Loại nào dễ vệ sinh hơn?
IQF thẳng, nhờ kết cấu đơn giản và dễ tiếp cận mọi vị trí. IQF xoắn nhiều tầng nên vệ sinh phức tạp và mất thời gian hơn — đáng lưu ý với nhà máy phải vệ sinh cuối mỗi ca.
Sản phẩm mỏng nên chọn loại nào?
Sản phẩm mỏng như phi lê cá có thời gian cấp đông ngắn nên IQF thẳng thường đủ dùng. Sản phẩm dày hơn cần thời gian dài hơn, khi đó IQF xoắn cho phép đạt điều đó mà không cần buồng quá dài.
Có nên tin con số năng suất trong catalogue không?
Không nên dùng trực tiếp để so sánh. Con số công bố luôn gắn với một sản phẩm ở độ dày và nhiệt độ đầu vào cụ thể. Cần yêu cầu năng suất ứng với đúng sản phẩm và điều kiện của nhà máy mình.
Nhà máy chạy nhiều dòng hàng nên chọn gì?
IQF thẳng linh hoạt hơn khi thường xuyên đổi chủng loại sản phẩm. IQF xoắn phát huy khi năng suất lớn với sản phẩm tương đối đồng đều và chạy liên tục.
